‘Mevrouw, u discrimineert.’

Het is al bijna drie jaar geleden. Ik was net werkzaam op mijn huidige school, Vakcollege Noordoostpolder. Na de herfstvakantie was ik begonnen. De groep was zich aan het vormen en ik was ‘de vervanger’. In één van mijn klassen, een eerste klas, zat een jongen. Ik noem hem nu maar even Ali. ‘Ali’, klein van stuk, een heertje (te zien aan zijn loopje), gevat, vrolijk. Het zal mij niks verbazen als Ali later iets in de handel gaat doen, want onderhandelen, het laatste woord willen hebben én zijn gelijk willen halen, dat wil ‘Ali’. Toen. En nu nog steeds.

Voordat ik op deze school kwam, heb ik gewerkt in het cluster4 basisonderwijs. Een mooie, maar intensieve periode. Als ik iets geleerd heb, dan is het wel dat duidelijk zijn en grenzen stellen niet alleen goed en prettig is voor jou als docent, maar dat leerlingen dit zelf toch ook wel prettig vinden (over het hoe, wat en waarom een andere keer meer).

Maar nu even terug naar ‘Ali’ en zijn klas. Ali was één van de mannetjes die de groep konden sturen. Je zag leerlingen op hem letten; hij kreeg veel gedaan, was slim en gehaaid. Ik zie hem nog zitten. ‘Mevrouw ik vind de toets lastig. Mag ik alsjeblieft in de pauze nog even doorwerken?’ Dit zeggende op charmerende wijze. Dit mocht natuurlijk, want inmiddels hadden ze dat al door; ik kan duidelijk en ‘streng’ zijn, maar ook rechtvaardig en betrokken. Klasgenoten verlieten de klas. ‘Ali’ rekte zich opzichtig uit, hij bukte, mompelde wat en greep naar een propje op de grond, wat daar even daarvoor nog niet lag. Een propje met antwoorden.  Ik sprak hem hierop aan. Man, de hel brak nog net niet los. Hoe ik hem durfde te beschuldigen van spieken. Wist hij veel dat het daar lag. En vervolgens…. ‘U discrimineert’.

Deze uitspraak ‘Mevrouw, u discrimineert’, had hij al vaker laten vallen. Iets waar ik mij aan begon te irriteren. En irritatie – weet ik- zegt vaak iets over jezelf. Met deze opmerking raakte ‘Ali’ mij dan ook. Je mag me uitmaken voor van alles, maar zeggen en er mee schermen dat IK discrimineer, dan sla je de plank dus behoorlijk mis.

Ik voelde dat ik wat met deze situatie én deze jongen moest. Ook collega’s hoorde ik in die periode er vaker over dat leerlingen dit te pas en te onpas gebruikten. We moesten hier wat mee. In mijn beleving was en worden de leerlingen zeker niet gediscrimineerd. Echter ben ik wel van mijn mening dat veel jongeren die geboren zijn in Nederland, maar opgroeien met een andere cultuur of ouders hebben die de Nederlandse taal niet machtig zijn, vaak – ten onrechte – worden gezien als ‘die buitenlander’, of ‘die Marokkaan’ terwijl ze van origine uit Afghanistan of Turkije komen of gewoon in Nederland geboren zijn en dus Nederlander zijn. Er wordt ongemerkt en onbedoeld snel ‘geclassificeerd’ en geoordeeld. Dus ja, ik kan begrijpen dat jongeren met een dubbele nationaliteit of andere culturele achtergrond zich soms ‘gediscrimineerd voelen’. Echter werd dit dus te pas en te onpas – in mijn ogen ten onrechte gedaan. Ook zij oordeelden op deze wijze over mij.

Ik vond vooral dat ik hier wat mee wilde en moest. Maar wat? Ik had een idee.

Ik pakte mijn trouwalbum, maakte een foto van ons gezin, mailde deze naar mijn werkmail en had al voorpret als ik dacht aan de volgende les. En ja… ik hoefde niet lang te wachten… daar kwam ‘Ali’ al met zijn opmerking dat ik hem discrimineerde. Ik zei tegen ‘Ali’ dat ik een foto voor hem had. Dat ik hem deze graag wilde laten zien. Ali zei onverschillig dat hem dat niet interesseerde. Ik negeerde hem, liep naar mijn computer, zocht mijn mail en projecteerde de foto van mij en mijn familie op het bord. ‘Ali’ keek nog steeds niet, waarop ik duidelijk zei: ‘Kijk, dát is mijn gezin!’. ‘Ali’ keek op, de klas wachtte op wat komen ging. Een verbaasde blik verscheen op zijn gezicht. ‘Ja, jongen dat is mijn gezin! Ik ga jou en de klas wat vertellen, leg jullie boeken maar even weg’.  

Vervolgens ben ik elk gezinslid langs gegaan, beginnend bij mijn broers. Daar begon de eerste verbazing. ‘Hoe kunnen zij uw broers zijn, zij zijn super donker en lijken op M, uit Somalië?’. Klopt, zij zijn geadopteerd toen ik 7 was en zijn Braziliaans. Ik ging verder naar mijn oudste zus; klein, en zichtbaar is dat ze een verstandelijke handicap heeft. Ik legde uit dat zij vlakbij school woont – de leerlingen kenden de plek – en dat ik voor haar zorg omdat mijn andere zus en moeder in Ghana wonen. Vervolgens vertelde ik over mijn vader. Dat hij 18 jaar in Saoedi-Arabië heeft gewoond, ik daar zelf ook als 12 en 13 jarige heb gewoond en de islamitische cultuur van dichtbij heb ervaren. Hoe ik met een ‘Abaya’ over straat moest, maar mij ook veilig heb gevoeld en waarom dat zo was. Vervolgens heb ik verteld dat hij inmiddels – in Ghana- aan longkanker is overleden; en ze nu gelijk ook weten waarom ik niet rook (die vraag had ik al een paar keer gehad van een aantal jongens uit deze klas).

Ik vertelde nog wat meer over mezelf, over mijn nichtje die een paar jaar bij ons heeft gewoond. Over mijn broers die wél gediscrimineerd zijn, maar hoe normaal ons gezin voor ons is. Over wat ik belangrijk vind en dat wederzijds respect en vertrouwen voor mij erg belangrijk is. Ik sloot af met dat ik mag hopen dat ik nooit meer te horen krijg dat ik discrimineer.

Een mooi klassengesprek volgde. Een leerling vertelde – wat hij nog niet eerder had durven te vertellen – dat hij zelf in een pleeggezin woonde, een ander vertelde dat hij een pleegzus had. Er was vertrouwen en wederzijds respect. Ik zag de klas veranderen. Vanaf dat moment kon ik de vruchten plukken in deze groep. Vanaf dat moment gaan – als het nodig en mogelijk is – de boeken af en toe dicht en is er ruimte voor gesprek, wellicht wel het meest leerzame wat we onze leerlingen kunnen meegeven.

En ‘Ali’? Ali blijft Ali, charmant, een onderhandelaar. Maar zeggen dat ik discrimineer? Dat heeft hij nooit meer gedaan. Eigenlijk heb ik dit al heel lang niet meer in onze school gehoord, of van een leerling. Fijn!!! Want als wij als school iets willen uitstralen is het wel dat iedereen welkom is. En zo niet? Dan pak ik mijn trouwfoto er gewoon weer even bij.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *